Servo Motor Nedir? Nasıl Çalışır?
D.C servo motorları, genel olarak bir D.C. motoru olup, motora gerekli D.C. aşağıdaki metotlardan elde edilir.
1- Bir elektrik yükselteçten.
2- A.C. akımın doyumlu reaktörden geçirilmesinden.
3- A.C. akımın tristörden geçirilmesinden.
4- Amplidin, retotrol, regüleks gibi dönel yükselteçlerden elde edilir.
D.C. servo motorlar çok küçük güçlerden çok büyük güçlere kadar imal edilirler(0,05 Hp den 1000 Hp ye kadar). Bu motorlar klasik D.C. motorlar gibi imal edilirler. Bu motorlar küçük yapılıdır ve endüvileri (yükseklik . uzunluk / Çap oranıyla) kutup atalet momentini minimum yapacak şekilde tasarlanırlar. Küçük çaplı ve genellikle içerisinde kompanzasyon sargısı olan, kuvvetli manyetik alanı boyu uzun doğru akım motorlarına da servo motor denir. D.C. servi motor çalışma prensibi açısından aslında, Statoru Daimi Mıknatıs bir D.C. motordur. Manyetik alan ile içinden akım geçirilen iletkenler arasındaki etkileşim nedeniyle bir döndürme momenti meydana gelir. Bu döndürme momenti manyetik alan vektörü ile sargı akım vektörü arasındaki açı 90° olduğunda maksimum değerin alır. Bir D.C. sevromotorda fırçaların konumları, her iki dönüş yönü için de döndürme momenti açısının 90° olmasını sağlayacak şekilde belirlenmiştir. Kolektör segmentlerinin fazla olması neticesinde momentin sıfır bir noktada rotorun hareketsiz kalması engellenmiş olur.D.C servo motorları, genel olarak bir D.C. motoru olup, motora gerekli D.C. aşağıdaki metotlardan elde edilir.
1- Bir elektrik yükselteçten.
2- A.C. akımın doyumlu reaktörden geçirilmesinden.
3- A.C. akımın tristörden geçirilmesinden.
4- Amplidin, retotrol, regüleks gibi dönel yükselteçlerden elde edilir.

D.C. servo motorlar çok küçük güçlerden çok büyük güçlere kadar imal edilirler(0,05 Hp den 1000 Hp ye kadar). Bu motorlar klasik D.C. motorlar gibi imal edilirler. Bu motorlar küçük yapılıdır ve endüvileri (yükseklik . uzunluk / Çap oranıyla) kutup atalet momentini minimum yapacak şekilde tasarlanırlar. Küçük çaplı ve genellikle içerisinde kompanzasyon sargısı olan, kuvvetli manyetik alanı boyu uzun doğru akım motorlarına da servo motor denir. D.C. servi motor çalışma prensibi açısından aslında, Statoru Daimi Mıknatıs bir D.C. motordur. Manyetik alan ile içinden akım geçirilen iletkenler arasındaki etkileşim nedeniyle bir döndürme momenti meydana gelir. Bu döndürme momenti manyetik alan vektörü ile sargı akım vektörü arasındaki açı 90° olduğunda maksimum değerin alır. Bir D.C. sevromotorda fırçaların konumları, her iki dönüş yönü için de döndürme momenti açısının 90° olmasını sağlayacak şekilde belirlenmiştir. Kolektör segmentlerinin fazla olması neticesinde momentin sıfır bir noktada rotorun hareketsiz kalması engellenmiş olur.


Sanayide kullanılan çeşitli doğru akım motorları vardır. Servo sistemlerde kullanılan doğru akım motorlarına ise D.C. servomotorlar adı verilir. D.C. servomotorlarda rotor eylemsizlik momenti çok küçüktür. Bu sebepten piyasada çıkış momentinin eylemsizlik momentine oranı çok büyük olan motorlar bulunur.

Bazı D.C. Servomotorların çok küçük zaman sabitleri vardır. Düşük güçlü D.C. servomotorlar piyasada genellikle bilgisayar kontrollü cihazlarda (disket sürücüler, teyp sürücüleri, yazıcılar, kelime işlemciler, tarayıcılar vs.) kullanılırlar. Orta ve büyük güçlü servomotorlar ise sanayide genellikle robot sistemleri ile sayısal denetimli hassas diş açma tezgâhlarında kullanılır. D.C. motorlarda alan sargıları rotor sargılarına seri veya paralel bağlanır. Endüvi sargılarından bağımsız olarak uyartılan alan sargılarının akısı Endüvi sargılarından geçen akımın fonksiyonu değildir. Bazı D.C. motorlarda manyetik akı sabittir. Uyarma sargıları endüviden bağımsız olan veya sabit mıknatısla uyartılan motorlarda hız kontrolü endüvi gerilimi ile yapılabilir. Bu tip kontrol yöntemine endüvi kontrol yöntemi denir.

Uyarma sargılarının yarattığı akı ile yapılan denetlemede ise endüvi akımı sabit tutulur. Statorda bulunan uyartım sargılarının yarattığı akının kontrolü ile hız ayarlanır. Bu tip motorlara alan kontrollü motorlar denir. Fakat rotor sargılarından geçen akımın sabit tutulabilmesi ciddi bir problemdir. Zira rotor akımı yükün ve kaynağın birer fonksiyonudur.

Endüvi kontrollü motorlara göre alan kontrollü motorların alan sabitleri daha büyüktür. Büyük aralıklarda değişen hız ayarlarında rotor geriliminin değiştirilmesi; buna karşılık küçük aralıklarda hassas hız ayarı gereken yerlerde ise alan sargılarının yaratmış olduğu manyetik akı hız kontrolü yöntemi tercih edilir.

D.C. servomotorlar genellikle “elektronik hareketli denetleyiciler ” adı verilen servo sürücüler ile kontrol edilirler. Servo sürücüler servomotorun hareketini kontrol ederler. Kontrol edilen büyüklükler çoğu zaman noktadan noktaya konum kontrolü, hız kontrolü ve ivme programlamasıdır. PWM tekniği adı verilen darbe genişlik modülasyonu genellikle robot kontrol sistemlerinde, sayısal kontrol sistemlerinde ve diğer konum denetleyicilerinde kullanılırlar.

DC Servomotor ve AC Servomotorun karşılaştırılması
Fırçasız servomotorlar D.C. servomotorların bakım gereksinimlerini ortadan kaldırmak amacıyla getirilmiştir. Modern servo sistemlerde kullanılan fırçasız servomotorların en önemli üstünlüğü fırça ve komütatör elemanlarının bulunmasıdır. Bu nedenle fırçaların bakımı diye bir olaydan bahsedilemez ve fırçalardan birçok problem önlenmiş olur.

Kolektörlü D.C. servomotorlarda oluşan problemler bazen çok açık bir şekilde belli olmaz. Bazen fırçalarda olan kirlenme bile problem oluşturabilir. Fırçaların performansı ve ömrü atmosferlik şartlarla bile değiştiğinden dolayı değişik ortam koşullarında değişik yapılı fırçalar kullanılabilmektedir. Fırçasız servomotorlarda verim, eş ölçüdeki bir D.C. servomotora oranla daha yüksektir ve fırçaların sürtünme etkisi olmadığından dolayı sürtünme kuvveti verime katkıda bulunur.

Kolektör ve fırça aksamının yokluğu motor boyunu düşürür. Bu sadece motor hacmini düşürmekle kalmaz rotor destek rulmanları arasındaki mesafe ve rotor boyunun kısalması dolayısıyla rotorun yanal rijitliği de arttırılmış olmaktadır. Bu özellik hız/eylemsizlik oranına gereksinim duyulan uygulamalarda önemlidir.

Fırçasız konfigürasyonda sarımların sabit stator içine sarılması sebebi ile ısı yalıtımı için daha fazla en kesit alanı sağlanabilmekte ve sargılarda oluşabilmek ısı artışı algılama elemanları vasıtasıyla kolayca algılanabilmektedir.

Modern servo sistemlerde pozisyon sinyalinin belirlenmesi amacı ile bir kodlayıcı (encoder) veya resolver kullanılır. Kodlayıcı ve motorun tek bir ana iskelet üzerinde toplanması ile sistem daha kompakt bir yapıda olmaktadır. Bu motor yapısında manyetik akıyı üretmek için gerekli olan mıknatıs rotora monte edildiğinden dolayı döner-alan tipli motor yapısındadır. Senkron motor tipli fırçasız servomotorların yapıları doğru akım servomotorlarından farklı olması nedeniyle bu tipteki servomotorlar fırçasız D.C. servomotor olarak adlandırılır.

D.C. servomotorlardaki kolektörün aksine Fırçasız D.C. servomotorlar akımı yarıiletken güç elektroniği elemanları ile doğrulturlar. Diğer yönden rotor manyetik alanının kodlayıcı vasıtası ile algılanıp, algılanan bu pozisyona uygun düşecek şekilde stator sarımlarına üç fazlı alternatif akım akım verilmesi dolayısı ile kalıcı mıknatıslı senkron motor tipindeki fıçasız servomotorlar aynı zamanda A.C. servomotorlar olarak da adlandırılır. Fırçasız servomotorlarda rotor manyetik alanı ile statora verilen akımlar dikey şekilde kontrol edildiği taktirde D.C. servomotorlarla aynı olan hız-moment karakteristikleri elde edilir.

Servomotorlar kullanımları gereği çok sık şekilde ivmelenme ve yavaşlama işlemlerine maruz kaldıklarından dolayı, maksimum moment değeri anma momentlerinin katlarca fazlası olmalıdır. D.C. servomotorlarda anma momentlerinin aşılması durumunda komütatör aksamında kıvılcımlaşma olayı meydana gelir. Aynı şekilde hız arttıkça moment değeri de çok hızlı bir şekilde düşer.

DC ile AC motor sürücü arasındaki fark

başlıktanda anlaşılacağı gibi DC ile AC motor sürücü arasındaki fark nedir?yani heryerde DC ile AC motorların yapısı anlatılır ama ben bu motor sürücülerinin yapı farklarının anlatıldığı bir yer bulamadım.(belki vardır).eğer varsa söylerseniz bende öğrenmiş olurum. yani birinde tristör grubu var diğerinde yok gibi.yanlış bilmiyorsam DC sürücüler daha pahalı ve tamir edilmeleri daha zor.işte bunların sebebi nedir?mutlaka yapısından ama işte bu yapı nedir?

dc motorların devir kontrolü giriş gerilimin değerini değiştirerek, ac motorların devir kontrolü ise frekans değerini değiştirerek yapılır. gerilimin değerini arttırıp düşürmek frekanstan daha kolaydır. bu yüzden dc sürücüler daha basit yapıda olabilirler. ac sürüsüler ise frekans kontrolü yaptıkları için daha karmaşık yapıdadır. bu yüzden dc sürücüler ac sürücülere nazaran daha ucuz ve bakımı daha kolaydır. ama ac ve dc motorlarda bu durum tam tersi olduğu için motor ve sürücüyü bir arada değerlendirdiğimizde birbirlerini dengelerler. AC motor frekanla devir kontrolu yapılmaz 50 hz de calısır
AC motor tek yöne döner ve hız kontrolu yoktur .
DC motor dogru akımla beslendigi icin iki tarafada döner ve volt arttırılarak devri ayarlanır
AC motor düşük devirlerde cok güc verir threefaze calısabilir
AC motor degişik bobin sargıları vardır
vs vs... birde ekleme yapayım arkadaşlar ac dc motorların donanımalrıda buna uygun olmalı. mesela

meymet arkadaşımız 50 hz demiş bu durumda motorun yapısı incelenmeli . stator saç paketi de frekans aralıgına uygun oalrak üretilmeli. gibi gibi bircok etkenler mevcut.

üstelik meymet arkadşaım sürücü devrelerin amacı senin söylemiş oldugun durumları yok etmektir . yani devir ayarı bobin sargı kullanımı devir yönü gibi ayarları sürücü devreleriyle yapabilirsin


emre arkadaşıma önerim ise ac ve dc motorların calışma şekillerini ve güç kontrolünün temellerini incelerse bu durumda işin mantıgı dogrultusunda birbirinin ullanımını ilişkilerini anlyabilecegini düşünüyorum.

mesela asenkron motorların çalışma prensiblerinden bir kaçını meymet arkadaşımız söylemiş . 50 hz demiş bu duurmda frekans etken oldugu görülmekte. bunu motorların çalışmasında formülize edilirken degerlerden birinin değişimi motorun üretiminde devir yada güç ayarını göstermektedir. öncelikle motorun calışma prensibi kavranmalı dah sonrasında calışmasını etkileyen etkenleri göz önünde bulundurmalıyız. AC. motorların hakkı yenmesin.AC. motorların hem devir yönleri hemde hızları ayarlanabilir.En basit olarak evde kullanılan bir vantilatörün devrini istediğimiz gibi ayarlarız.Bir fazlı veya 3 fazlı motorlar istenilen tarafa döndürülebilir.Gerekli bağlantı yapılmak şartıyla.Bilginize. """""ac motorların devir kontrolü ise frekans değerini değiştirerek yapılır"""""""""
ben burda yalnış bilgilendirdi dedim
şimdi ben ac motora 5 mhz versem 5,000,000 devirmi döner

ona bakarsan motoru burda anlatsak buralara sıgmaz

ELEKTRİK MOTORLARI

1.1. ELEKTRİK MOTORLARININ TANIMI VE YAPISI

Elektrik enerjisini mekanik enerjiye dönüştüren aygıtlara elektrik motorları denir.Her elektrik makinası biri sabit (Stator) ve diğeri kendi çevresinde dönen (Rotor ya da Endüvi) iki ana parçadan oluşur. Bu ana parçalar: elektrik akımını ileten parçalar (örneğin: sargılar), manyetik akıyı ileten parçalar ve konstrüksiyon parçaları (örneğin: vidalar, yataklar) olmak üzere tekrar kısımlara ayrılır. Alternatif akım ile çalışan elektrik makinalarında rotor ve statorun manyetik akıyı ileten kısımları fuko akımlarından kaçınmak amacıyla tabakalandırılmış saçlardan yapılır. Rotor ve Stator saç paketlerinin yapılması için 0,35 - 1,5 mm kalınlığında, tek ya da çift taraflı yalıtılmış saç levhalar makas tezgahlarında şeritler halinde kesilir. Bu şekilde oluşturulan saç şeritler şerit çekirdekli trafoların ve makinaların yapımında başka bir işleme gereksinilmeden derhal kullanılabilmektedir. Makastan çıkan saç şeritler çok seri - çalışan kalıp - kesme presine verilir. Dakikada 300 - 500 kesme yapan 500 000 kp’lık presler stator ve rotor saç profillerini bir dizi - kesme halinde arka arkaya çıkartır.

Rotor ve stator saç profilleri birbirinin boşluğunu dolduracak şekilde kesildiğinden (kalıpla), üretim sonu kırpıntı parça miktarı çok azdır. Büyük çaplı rotor ve stator saç paketleri genellikle tek - kesmede çıkartılır. Bunun için, önceden hazırlanmış disk şekildeki saçlar üstüste gelecek şekilde yerleştirilir. Bu şekilde yerleştirilmiş saç tabakaları kalıp - kesme presinde tek bir hamlede kesilir. Sargıların yerleştirilmesi için gerekli oluklar makinelerde açılır. İşlem görecek parça miktarı fazla değil ise oluk açma otomatında oluklar tek tek açılır. Büyük sayıdaki parça miktarları ve büyük çaplı saçlar için her seferinde 5-6 oluk açabilen otomatlardan yararlanılmaktadır. Oluk açma otomatlarından gelen saçlar özel sayıcı terazilerde tartılır, istif makinesinde üst üste tabakalandırılır ve 5 - 10 kp/cm2 lik bir basınç altında saç paketi halinde birleştirilir.

Stator ve rotor sargı oluklarına uygulamada genellikle karton döşenmektedir. Yalıtmak amacıyla döşenen kartonun görevi: Oluk içindeki pürüzleri örtmek ve sargı tellerini hasarlardan korumaktır. Karton ile yalıtılan oluklara sargılar döşenir. Stator ve rotor sargıları tek kat ya da çift kat sarımlı yapılırlar. Tek katlı sargılarda her oluk içinde her bir sargının yalnız bir kenarı, buna karşın çift katlı sargılarda çift sayıda bobin kenarı (genellikle iki) bulunur. Stator Sargıları: Tek katlı sargılarda, önceden bir sargı makinasında hazırlanmış ve izole edilmiş sargı paketleri açık oluklara tek tek yerleştirilir (Şekil 1-1 a). Büyük gerilimli statorlarda açık oluklu saç paketleri kullanılır. Yarı açık oluklara (Şekil 1-1 b) sargılar özel kalıp ya da şablonlar yardımıyla tek tek döşenmektedir. Tam kapalı oluklar içine, teller statorun alın tarafından başlayarak, ipliğin iğneye geçirildiği gibi tek tek geçirilir. Sonra bu teller sargı haline getirilir (Şekil 1-1 c). Oldukça uğraşılı bu tür sarım yerine özel sargı paketleri de kullanılmaktadır. Bu sargı paketlerindeki iletkenler sadece daha önceden hazırlanmış taraflarından oluklara sokulur. Bu şekilde olukların diğer tarafından dışarı çıkan sargı başları birbirleriyle sert lehim ya da kaynak suretiyle birleştirilir.



Şekil 1-1 Çeşitli türdeki sargı olukları

Şayet oluklara az sayıda ve büyük kesitli iletkenler sokulacaksa, çubuk şeklindeki iletkenler kullanılır.Bunlar sonradan kendi aralarında vidalarla ya da lehimlemek suretiyle birleştirilir.Tahta ya da fiberden yapılmış oluk kamaları ( ya da takozları ) oluk ağızlarını kapatmaya yarar. Oluklardan dışarı çıkan sargı başları pamuk ya da cam pamuğu ile sıkıca sarılarak yalıtılır. Sargıların devre bağlantıları sağlandıktan sonra stator bir fırın içinde 100 0C civarında kurutulur ve sonra yalıtkan vernik emdirilir. Vernik emdirme işlemi havasız bir ortam içinde yapılır. Bunun için önce stator bir vakum kabı içine yerleştirilir ve kap sıkıca kapatılarak havası çekilir. Sonra kabın üstünde bulunan vernik musluğu açılarak içeriye vernik gönderilir. Ortam havasız olduğundan içeriye gönderilen vernik sargıların en küçük aralıklarına dahi nüfuz eder. Vernik emdirme işleminden sonra stator tekrar kurutma fırınına sokulur ve burada son kurutma işlemi yapılır. Rotor sargıları elde ya da makinede sarılır. Bunun dışında uygulanacak bütün işlemler stator sargılarında olduğu gibidir.


1.2. ELEKTRİK MOTOR ÇEŞİTLERİ
• Alternatif akım motorları
o Asenkron (indüksiyon) motorları
 Tek fazlı asenkron motorlar
• Yardımcı sargılı motorlar
o Kondansatörlü motorlar
 Kondansatör başlatmalı
 Daimi kondansatörlü
 Çift kondansatörlü
o Yardımcı direnç sargısı olan tek fazlı motorlar
• Gölge kutuplu motorlar
 Üç fazlı asenkron motorlar
• Döner bilezik-rotorlu motor (sargılı rotorlu motor)
• Kısa devre-rotorlu motor (sincap kafes motor)
o Senkron motorlar
 Tek / çok fazlı motorlar
• Alan sargılı
• Sabit mıknatıslı
• Relüktans
• Histeresis
• Değişebilir hızlı kutup anahtarlamalı
• Doğru akımla çalışan motorlar
o Şönt motor (paralel sarımlı motor)
o Seri motor (seri sarımlı motor)
 Alternatif / doğru akım
 Split alan
o Sabit mıknatıslı (dıştan uyarmalı motor)
 Geleneksel konstrüksiyonlu motorlar
 Top (sepet) sargılı motorlar
 Oynar bobin motorlar
 Doğru akım tork motorlar
o Seri / şönt motorlar (compound motorlar = bileşke alanlı motorlar)
• Hibrit motorlar
o Step motorlar
 Küçük açılı
• Sabit mıknatıslı
• Relüktans
 Sabit mıknatıslı
 Relüktans
o Fırçasız doğru akım motorları
o Değişken frekanslı motorlar
 Senkron motorlar
• Sargılı rotorlu
• Sabit mıknatıslı
 İndüksiyon motorlar
o Senkron faz kilitlemeli motorlar

1.2.1. ALTERNATİF AKIM MOTORLARI

Alternatif akım ile çalışan elektrik makinalarında manyetik döner alanlar oluşur. Şayet rotorun dakikada yapmış olduğu devir sayısı stator-döner alanının dakikada yaptığı devir sayısı ile aynı ise, böyle bir makineye senkron makine denilir. Rotorun devir sayısı döner alan devir sayısından küçük ya da büyük ise, bu tür makine asenkron makine olarak anılır (senkron eşlemeli; asenkron =eşlemesiz).

1.2.1.1. ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTORLARI

1.2.1.1.1.BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR

Bir fazlı asenkron motorlar, üç fazlı asenkron motorlar gibi stator ve rotor olmak üzere iki ana kısımdan oluşur.Bir fazlı asenkron motorlar kendi aralarında yardımcı sargılı ve gölge kutuplu motorlar olmak üzere iki gruba ayrılırlar.


1.2.1.1.1.1. BİR FAZLI YARDIMCI SARGILI MOTORLAR

Bir fazlı yardımcı sargılı motorlarda, stator sargıları bir ana sargı (çalışma sargısı) ile yardımcı (yol verme) sargıdan oluşur. Ana sargı; omik direncinin küçük olması için kalın kesitli iletkenlerden yapılır. Ayrıca reaktansının büyük değerde olması için de hem alt kata yerleştirilir, hem de sarım sayısı yardımcı sargıdan daha fazladır. Yardımcı sargı ise; ince kesitli olup omik direnci ana sargıya göre daha fazladır ve üst kata yerleştirilir.

Motor yol aldıktan sonra yardımcı sargıyı ana sargıdan ya da devreden çıkarmak için genellikle rotorun üzerinde merkez kaç kuvveti ile çalışan anahtar sistemi bulunur. Bu sistemi olmayan motorlarda yardımcı sargıyı ayırma işlemi manyetik röle ile ya da özel yol alma şalterleri ile yapılır.

Bir fazlı yardımcı sargılı asenkron motorlarda ana sargı ve yardımcı sargıları aralarında 90° elektrik faz farkı bulunacak şekilde statora yerleştirilir. Bir fazlı asenkron motorlar indüksiyon prensibine göre çalışır.

Özel Yol Verme:

Start şalteri (motora hem yol vermek, hem de motoru devamlı çalıştırmak için kullanılan şalter) Şekil 1-2 a da görüldüğü gibi üç kutuplu ve üç konumludur. O durumunda iken kontakların hepsi açıktır. Motoru çalıştırmak için şalterin kolu tamamen sağa çevrilip start (yol verme) durumuna getirilir ( Şekil 1-2 b) Bu anda kontakların hepsi kapanır. Ana ve yardımcı sargı devreye girdiğinden motor yol almaya başlar. Devir sayısı yükseldiğinde şalter kolu bırakılır. Yay etkisi ile kol I konumuna gelir Şekil 1-2 c de görüldüğü gibi, yardımcı sargıyı bağlayan kontak ayrılır ve yardımcı sargı devre dışı edilir. Diğer kontaklar kapalı kaldığından motor yalnız ana sargı ile dönmesine devam eder.



Şekil 1-2 Özel yol verme start şalteri ile a) açık b) yol verme c) çalıştırma konumları

Bir Fazlı Yardımcı Sargılı Motorların Devir Yönünün Değiştirilmesi:

Motorun devir yönünü değiştirmek için ya yardımcı sargı uçlarının yeri veya ana sargı uçlarının yeri değiştirilir. Şekil 1-3 a daki bağlantıda, her iki sargıdan geçen akım yönü aynıdır( Örneğin,motor sağa dönüyor). Şekil 1-3 b de yardımcı sargı uçları değiştirildiğinde yardımcı sargı akım yönü, ana sargı akım yönüne ters olacağından döner alanın yönü değişir ve motor bu sefer sola döner.



Şekil 1-3 Bir fazlı yardımcı sargılı motorların devir yönünün değiştirilmesi


1.2.1.1.1.1.1. KONDANSATÖRLÜ MOTORLAR

Sargı yastıklarının üçünde de farklı gerilimler oluştuğu için üç fazlı bir motorun tek fazlı akım şebekesinde işletilmesi sakıncalı olmaktadır. Bundan dolayı tek fazlı akım şebekesi için çift sargısı bulunan kondansatörlü motorlar geliştirilmiştir.



Şekil 1-4 Kondansatörlü motorun sargı planı




Şekil 1-5 Kondansatörlü motorun sargıları

Kondansatörlü motorlarda stator üzerinde bir UV ana sargısı ve bir WZ yardımcı sargısı bulunur. Ana sargı yol vermeli motorda olduğu gibi stator oluklarının 2/3’üne döşenmiştir. Geri kalan 1/3’lük oluklara yardımcı sargı sarılır (Şekil 1-4 ve 1-5). Yardımcı sargı tek parça halinde ise kondansatör sargıdan önce (Şekil 1-6); çift parça halinde ise sargılar arasına bağlanır. Rotorun dönme yönünü değiştirmek için yardımcı sargı üzerindeki akım yönü çevrilir. Kondansatör ile yardımcı sargı bir seri - salınım devresi oluşturduğundan, kondansatör uçlarında bulunan gerilim şebeke gerilimlerinden büyük olur ve bu gerilim motorun boşta dönmesi anında en büyük değerine ulaşır. Kondansatörlü bir motorun kondansatörü ortaya çıkacak en büyük gerilime göre değerlendirilmiş olmalıdır.

Kondansatör kapasitesi ne kadar büyük olursa, kondansatörlü motorun çekme momenti o kadar büyük olur. Diğer bir yönden, kapasitenin büyük olması yardımcı sargının daha çok akım çekmesine ve ısınmasına neden olmaktadır. Bu nedenle bu tür motorların bir çoğunda özel yol verme kondansatörleri kullanılır. Motor devir aldıktan sonra yol verme kondansatörü ya el ile ya da merkezkaç kuvveti ile çalışan bir şalter üzerinden akım devresinden çıkarılmaktadır. Motor anma gücünün kW’ı başına yol verme kondansatörünün 4 kvar’lık bir tepkin güç çekmesi zorunludur. Buna karşın işletme kondansatörleri sürekli devrede kalır. İşletme kondansatörlerinin çekmeye zorunlu olduğu tepkin güç, motor anma gücünün kW’ı başına, 1,3 kvar kadardır. Kondansatörlü motorlarda, ya bir işletme kondansatörü, ya bir yol verme kondansatörü ya da her ikisi birden bulunabilir. Kondansatörlü motorlar uygulamada santrifujlu çamaşır sıkıcılarda, brülörlerde, mutfak makinelerinde, bazı elektrikli aletlerde ve teyplerde (ses kart aygıtı) kullanılmaktadır.



Şekil 1-6 Yardımcı sargısı tek Şekil olan tek fazlı bir motor devresi



1-7 Yardımcı direnç sargısı parçalı bir kondansatörlü motor


Kondansatörlü motorlar da kendi aralarında farklı türlere ayrılırlar:

1. Kondansatör Başlatmalı Motorlar

 Kondansatör sadece kalkış sırasında devreye girer. Kalkış sonu merkezkaç şalteri ile devreden çıkarılır.
 3 Hp değerine kadar, genel amaçlar için üretilir.
 Monofaz sanayi motoru olarak bilinen motorlardır.

2. Daimi Kondansatörlü Motorlar

 Kondansatör kalkışta ve çalışmada yardımcı sargıyı sürekli devrede tutar.
 Kondansatör değeri, kondansatör başlatmalıya göre onda bir kadardır.
 Genellikle bir Hp’den küçük ev aleti, çamaşır makinesi, havalandırma fanı, vantilatör motorları bu tiptir.

3. Çift Kondansatörlü Motorlar

 Önceki iki tipin birleşmesi gibidir. Kalkıştan sonra büyük değerli kondansatör merkezkaç şalteri devreden çıkar, daimi kondansatör devrede kalır.
 Monofaz motorların daha yüksek güçte olanları bu tiptir.

1.2.1.1.1.1.2. YARDIMCI DİRENÇ SARGISI OLAN TEK FAZLI MOTORLAR

Bir kondansatörlü motorun kondansatörü, örneğin 10 ohmluk bir direnç ile değiştirilip, motor tek fazlı bir akım şebekesine bağlanırsa rotorun döndüğü görülecektir. Nitekim, motora direnç üzerinden verilen akım ile direkt verilen akım arasında bir faz farkı oluşmaktadır. Tıpkı kondansatörlü motorda olduğu gibi bu motorda da eliptik bir döner alan ortaya çıkar. Ana sargısı ve yardımcı sargısı kondansatörlü motorlarda olduğu gibi tertiplenmiş olup (Şekil 1-4) direnç elemanı yardımcı sargı içine yerleştirilmiştir. Bugün uygulamada, bu tür motorların yardımcı sargıları direnç telinden sarılmaktadır. Bu amaç için genellikle Bifilar yardımcı sargı yöntemi kullanılır.Bifilar sarma yönteminde yardımcı sargının 2/3’lük miktarı bir yönde ve geri kalan 1/3’lük miktarı ise aksi yönde sarılır. Bifilar yardımcı sargı içinde manyetik etkinin bir kısmı yok olur, ancak sargının etkin direnci değişmez kalır. İçinde yardımcı direnç sargısı bulunan motorlar, terminallerinden direkt olarak akım şebekesine bağlanabilir (Şekil 1-7). Bunlar kondansatörlü motorlardan daha ucuzdur, ancak verimleri daha düşüktür. Bu motorlar kondansatörlü motorlar gibi aynı amaçlarla ve özellikle buzdolaplarında kullanılmaktadır.

1.2.1.1.1.2. GÖLGE KUTUPLU MOTORLAR

Gölge kutuplu bir motorun statorunda son derece düzgün profili ve dışarıdan fark edilemeyen kutuplar bulunur. Bu kutuplardan küçük bir kısmına içe doğru yarıklar açılmış ve bu yarıkların iç kısımlarına kısa-devre bilezikleri oturtulmuştur. Bu kısadevre bilezikleri (ya da sargıları) stator sargıları ile birlikte sekonderi kısadevre edilmiş bir transformator gibi düşünülürse, bu tür bir motorun çalışması kolayca anlaşılır. Stator sargısından akım geçmesiyle oluşan manyetik alan çizgilerinin bir kısmı yarıklarda bulunan bilezikler içinden de geçer. Bilezikler kısadevre durumunda olduğu için stator üzerindeki akı kaçakları büyük olur.



Şekil 1-8 Gölge-kutuplu motor

Bunun sonucu stator sargısından geçen akım ile kısadevre bileziklerinden geçen akım arasında bir faz farkı ortaya çıkar. Birbirine göre faz farklı bu iki akım, birbiri ardından hareketli kutupları olan bir manyetik alan üretir. Simetrik olmayan bu değin bir döner alan bir kısadevre - rotorunu döndürür . Kısadevre rotoru manyetik sert bir malzemeden yapılmış ise (Histerisis rotoru), bu halde bu motor yol aldıktan sonra bir senkron motor gibi dönüşüne devam eder.

Gölge kutuplu motorlarda dönüş yönü daima ana kutuptan, yarık kutba doğrudur. Dönüş yönü değiştirilmek istendiğinde, yatak burçları ve rotor çıkartılır ve değişik yönde tekrar yerlerine takılır. Dönüş yönü sürekli olarak bir şalter ile ayarlanmak isteniyorsa, ikinci bir kısadevre sargısının daha bulunması zorunludur. Gölge kutuplu motorların verimleri düşüktür. 1 W - 250W arasında küçük güçler için yapılırlar ve pikaplarda, teyplerde, ısıtıcı vantilatörlerinde ve meyve sıkıcılarda çok sık kullanılırlar.




http://www.****.com/about766.html

1-AC motor frekanla devir kontrolu yapılmaz 50 hz de calısır TAMAMEN YANLIS
ac motorların frekansları değiştirilerek devir kontrolu yapılır.bunu yapan aletlerde sürücülerdir.(mıcromaster,altivar,delta vs.)
2-AC motor tek yöne döner ve hız kontrolu yoktur TAMAMEN YANLIŞ
AC motorlar her iki yöne döner bunu yapmak için motoru besleyen fazlardan 2 sinin yerini değiştirmek yeterli olur.
3-AC motor düşük devirlerde cok güc verir YANLIS
eğer ac motorun devri düserse verimi de düser.bu olay standart sürücülerde daha çok rastlanır.ama vektör kontrollu bir surucu ile çok düsük devirlerde bile güç elde edilebilmektedir.



"bir asenkron motorun frekansı ile devir sayısı arasında doğru orantı vardır"
buda nedemek?
ya asenkron motor karakteristiği diye bişey duymamışsınız yada doğru orantı kavramını bilmiyorsunuz.





Ekteki dosya (1)




ac motora frekansla devir ayarı yapılır diyen arkadaşlar
şunu acıklayın
220 v motor voltajı sabit olmak şartıyla 1 devire düşürün frekansla veya acıklayın
sizin dediginiz frekansla devir olayı motoru yavaslatıyor mesela 2 bin devirlik bir motoru 1 bin devire
bu şimdi frekans ayarlı mıdır
ama dc volt bir motorda voltajı ayarlayarak cok basit bir sekilde 1 devir yapılabilir merhaba konu sorduğun sorudan nerelere gelmiş,AC ve DC motor arasındaki fark her ikisininde yapısal olarak kendine göre farklılıkları olmakla beraber eski teknolojilerde şimdiki gibi frekans konvertörleri ve hele hele teknololojinin son harikası sürücüler olmadığından ve DC gerilimle oynayarak devir ayarı mümkün olduğu için devir ayarı gereken yerlerde doğru akım motorları kullanılmaktaydı onun bir adım ötesi rotoru sargılı asenkron motorlardır ki bu motorlar alternatif akımla çalışmakla beraber kademeli olarak devir ayarları yapmak mümkündür sincap kafesli ASM ların rotorları kısa devre çubukları ile birleştirilmiştir rotoru sargılı asenkron motorlarda ise rotor uçları bilezik ve fırçalar yardımıyla dışarı çıkarılarak rotor sargılarına seri çeşitli güçlerde dirençler kontaktörler yardımıyla sokularak istediğin kadar kademe yaratman mümkün olmuştur gelelim forumda tartışılan konuya dergul arkadaşımızın dediği gibi ister trifaze olsun ister monofaze olsun her güç ve devirdeki motorları sürücü yardımıyla kontrol etmek 1Rpm den motorun etiketindeki maximum Rpm e kadar kontrol etmek mümkündür ve çokta sağlıklıdır.Motor etiketindeki frekans değerini aşamazsın diye bir kaide yok sürücü üzerinde frekansı daha fazlada girebilirsin ama rulman yatakları,rulmanlar veya motor kapakları dayanamaz onun için motor etiket değerlerinin kesinlikle aşılmaması gerekir.Artık motorları sürücü ile kontrol etmek çok büyük avantajlar getirmektedir kontaktör olayını kaldırıyorsun ortadan ve ileri ve geri uçlarından tetiklemek suretiyle istedğin yönde çevirebiliyorsun sürcünün kurulumunda ayar parametrelerine zaten motor etiket değerlerini doğru olarak girdikten sonra gerek voltaj gerekse motorun aşırı akım çekmesine müsade etmeden arızaya geçerek çok güvenli bir koruma sağlıyor kısacası kontaktör termik faz koruma rölesi vs kumanda elemanlarına gerek kalmadan tek bir ünite ile çok sağlıklı bir kumanda elde etmiş oluyorsun. AC ve DC motor suruculeri arasındaki fark : Motorların kullanım yerlerine gore devir ve yonlerinin değişmesi gerektiği için zaman la suruculer geliştirilmis. AC motorların devir kontrolu için frekansın ayarlanması gerekmektedir bu yuzdende ac suruculer frekans kontrolu yapmaktadır.
DC motorların da devir kontrolu ayarlamak için armatur uclarına uygulanan gerilim degiştirilerek motor devri degiştirilir.Yonunu değiştirmek içinse surucu motorun armator uclarına baglanan artı ve eksinın yerini degistirir. DC suruculer iki bolumden olusur genelde tetikleme ve kontrol kartı... ve dc suruculerde tristorler kullnılmaktadır. kullanılmasının amacı kucuk guclerle buyuk gucleri kontrol etmek oldugu gibi aynı zamanda motor yonunu degistirmek içinde kullanılmaktadır. AC MOTOR var 2 faz 1400rpmlik 4adet bobinden ibaret ben aAC motoru modifiye yapmayı düşünüyorum. acaba buna kaçtane ferritmıknatıs yada neodyum mıknatısı koyarsam istenilen volt ve amper alabilirmiyim. birde 3 fazlı 48 oluklu emaye bobin tel kesiti 0.50mmlik 3000 rpm bu konuda bilgisi olan varsa yardım bekliyorum






Ufaltılmış ön izleme resmi



Ufaltılmış ön izleme resmi


Ekteki dosya (2)